Rick en Amaysa naar European Transplant Games in Arnhem

AV Edam-atleet Rick Westerdaal deed al vaker mee aan de (World) Transplant Games, in 2011 voor het eerst in het Zweedse Göteborg. Hij had iets daarvoor een nieuwe nier gekregen van zijn broer. Vanaf komend weekeinde worden de European Transplant Games – ook bedoeld voor mensen die een stamceltransplantatie ontvingen – in eigen land gehouden en dan is het als Rick ook de negenjarige Amaysa Nanhoe van de partij. De Purmerendse traint bij AV Edam. "Als je een medaille haalt, is dat een overwinning op jezelf, maar je draagt ook uit dat als mensen een orgaan doneren, wat je dan voor een ander mogelijk maakt", zegt Rick.

Zoals zij maandelijks in Hilversum samen bijeenkomen met TeamNL Transplant, zijn Rick en Amaysa even bij AV Edam om te vertellen over het avontuur. Vorig jaar mocht de scholiere voor het eerst meedoen, aan de World Transplant Games in het Duitse Dresden. Snel na haar geboorte werd een leverziekte ontdekt. "Toen had ik een nieuwe lever nodig en heeft mama een stukje van haar lever aan mij gegeven", vertelt Amaysa. "Dat groeide bij mij weer aan", zegt haar moeder. "En zij weet niet beter, qua leefregels die er sindsdien bij komen kijken." Amaysa: "Andere kinderen kunnen meer doen dan ik, ik ben vaker ziek en als kinderen een roomijsje krijgen, mag ik dat niet. Dan word ik wel eens jaloers. Het moet schoon zijn, dus ik mag alleen verpakte ijsjes." Maar wat er gebeurd zou zijn als mama het niet had afgestaan? "Dan was ik doodgegaan."

"Gelukkig waren mijn man en ik een match met haar. Je hoopt dat ze honderd wordt, maar de kans op afstoling blijft. Daar slikt ze dagelijks medicijnen voor", vervolgt haar moeder. Amaysa, die ook bij het Nederlands Kindertheater in Purmerend zit: "Ik heb wel tien pilletjes per dag." Haar moeder ziet verschil: "Sinds zij zoveel sport, merken we dat het iets beter gaat. En ze is bij AV Edam enorm vooruitgegaan."

Rick: "We blijven vatbaarder voor alles, een griepje pikken we al snel op. Het heeft altijd grote impact op een gezin." Op haar TeamNL-shirt staat het logo van de New Wings Foundation. "Het is mooi dat dat bestaat", zegt haar moeder. "Voor de kinderen om lotgenoten te ontmoeten en dat geldt ook voor ons als ouders." Amaysa: "Ik dacht steeds dat ik de enige was, maar nu niet meer."

Rick loopt al wat langer in het circuit rond. "Mijn nieuwe nier zit er vijftien jaar in en ik draai als een zonnetje. Je moet je zegeningen tellen. Ik heb beperkingen, maar dat staat niet in vergelijking met als ik twee keer per week zou moeten dialyseren. Orgaandonatie is al geruime tijd een item, gelukkig is er sinds 1 juli 2020 een nieuwe wet doorheen." Iedereen staat in Nederland automatisch geregistreerd als orgaandonor, tenzij je zelf aangeeft dat je geen donor wil zijn. "Daarnaast is het altijd van belang om te memoreren dat wij een tweede kans hebben gekregen. De meeste mensen functioneren daardoor beter in de maatschappij. Er zit dus ook dankbaarheid in, richting degene van wie je het orgaan hebt gekregen. Voor sommigen is die donor niet bekend."

Nederland vaardigt komende week zelf zo'n honderd sporters – in vijftien takken van sport – het grootste team af. "Heel divers, mensen die een hart-, lever-, of niertransplantatie ondergingen. Of iets aan longen of alvleesklier hebben. Het is mooi dat NOC*NSF het omarmt. We vallen onder TransFit, een landelijk programma dat een vitale levensstijl voor getransplanteerden en donoren stimuleert." Amaysa, die in Arnhem op een congres gaat spreken, is een jong rolmodel. "Ik ga straks meedoen aan de 100 en 200 meter sprint, het verspringen en balwerpen." Vorig jaar won zij drie gouden medailles in het Duitse Dresden. "Toen mocht ik met het vliegtuig en kon ik naast mijn vriendinnen zitten, die ook getransplanteerd zijn."

Ze kan moeilijk stilzitten. "Het kan met de medicatie te maken hebben en is ook haar karakter", glimlacht haar moeder. "Het heeft een bijzondere lading als zij in het theater staat of mee rent tijdens zo'n wedstrijd. Ze flikt het allemaal, op karakter en doorzettingsvermogen. Vorig jaar in Duitsland zaten we op de tribune, toen ze binnenkwamen met de Nederlandse vlag, stonden alle ouders te huilen. En door het ontmoeten van lotgenoten kun je ook relativeren, daarom is dit allemaal zo waardevol." Rick: "Je hebt enorme pech, maar je krijgt ook ervaringen die een 'normaal' iemand nooit heeft." Terwijl Amaysa danspasjes maakt, besluit haar moeder: "Het is ook een soort van benzine die je dan als ouders krijgt, om door te gaan."